Ο Άγιος Προκόπιος γεννήθηκε στη Βάρνα από ευσεβείς χριστιανούς. Στην ηλικία των είκοσι ετών αποφάσισε να αφιερωθεί στο μοναχισμό. Αποσύρθηκε, έτσι, στο Άγιον Όρος, όπου αρχικά ζούσε ως περιπλανώμενος. Στη συνέχεια επέλεξε έναν σκληρό και απομονωμένο βίο υπό την καθοδήγηση του Γέροντα Διονυσίου. Αφού πήρε το αγγελικό σχήμα, εργάστηκε επιμελώς με νηστεία, προσευχή και υπομονή. Σύντομα έπεσε θύμα των πειρασμών του διαβόλου, ο οποίος τον έσπρωχνε να επιστρέψει στον κόσμο.
Αφήνοντας το Άγιον Όρος, ο Προκόπιος μετέβη στη Σμύρνη, όπου, γεμάτος αναστάτωση και όντας βαθιά μπερδεμένος, αποφάσισε να απαρνηθεί τον Χριστό. Έγινε, έτσι, μουσουλμάνος. Μετά την τελετή της περιτομής, συνειδητοποίησε το λάθος του και ήρθε κοντά σε έναν πνευματικό πατέρα, θέλοντας να αποκαταστήσει την πίστη του και να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Ο πνευματικός του, βλέποντας την σταθερή του μετάνοια, δεν τον αποθάρρυνε.
Ο Προκόπιος παρουσιάστηκε μπροστά στις αρχές και ομολόγησε τη χριστιανική πίστη, απορρίπτοντας τον μουσουλμανισμό ως ψευδή διδασκαλία. Ο δικαστής, αδυνατώντας να τον μεταπείσει, διέταξε τον εποκεφαλισμό του.
Στις 25 Ιουνίου 1810, η ψυχή του Αγίου Προκοπίου, ανέβηκε στη Βασιλεία των ουρανών κεκαθαρμένη από την αμαρτία και έχοντας ξεπεράσει κάθε δοκιμασία.
