Το νησί της Λέσβου προσέλκυε πάντοτε την προσοχή των πειρατών. Όπως ήταν γνωστό, στο τοπικό μοναστήρι υπήρχαν μεγάλοι θησαυροί. Αν και για τους πιστούς τα κειμήλια αυτά είχαν ιδιαίτερη πνευματική (και όχι υλική) αξία, οι ληστές λαχταρούσαν τον χρυσό, το ασήμι και τις πολύτιμες πέτρες που τα κοσμούσαν.
Ένας από τους πιο αδίστακτους πειρατές του 10ου αιώνα, ο Σιρχάν, έκανε τη λεηλασία του μοναστηριού έργο της ζωής του. Ένα βράδυ, μέσα στο σκοτάδι και τη σιωπή της νύχτας, πειρατικά πλοία αποβιβάστηκαν σε κοντινή απόσταση από τη μονή. Οι μοναχοί βρίσκονταν την ώρα εκείνη στον ναό. Εκμεταλλευόμενοι το γεγονός αυτό, οι πειρατές πέρασαν στο εσωτερικό του μοναστηριού απαρατήρητοι και, με απάνθρωπη σκληρότητα, εκτέλεσαν όλη την αδελφότητα.
Ο δόκιμος Γαβριήλ, ο νεότερος μοναχός, ήταν ο μοναδικός επιζών, που γλύτωσε θαυματουργικά από τις βιαιότητες.
Ξεφεύγοντας από τους ληστές, ανέβηκε στην οροφή ενός κτίσματος. Ωστόσο, καταδιώχθηκε μέχρι εκεί και πιάστηκε.
Τότε συνέβη ξαφνικά κάτι απρόσμενο. Η οροφή μετατράπηκε θαυματουργικά σε μανιασμένη θάλασσα, από την οποία αναδύθηκε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, ως τρομερός πολεμιστής με απόκοσμη λάμψη. Αυτός σήκωσε το σπαθί του ενάντια στους εισβολείς, οι οποίοι μέσα σε ανείπωτο τρόμο τράπηκαν σε φυγή.
Ο νεαρός Γαβριήλ έστεκε γεμάτος θλίψη και οδύνη για τους δολοφονημένους αδελφούς του. Παράλληλα έτρεμε από δέος μπροστά στο μεγαλείο του θαύματος. Ένιωσε τότε την ακαταμάχητη επιθυμία να αποτυπώσει την εικόνα του προστάτη του, ακριβώς όπως την είχε μόλις δει. Έπεσε στα γόνατα και παρακάλεσε μετά δακρύων τον Κύριο να τον ευλογήσει και να τον βοηθήσει να φτιάξει την ιερή εικόνα του αγγέλου.
Καθοδηγούμενος από τη Θεία Χάρη, άρχισε να μαζεύει με τα χέρια του χώμα, ενώ με ένα σφουγγάρι σκούπιζε το αίμα των αδελφών του. Έφτιαξε χρώμα και άρχισε να πλάθει την εικόνα του Αρχαγγέλου. Αποτύπωσε, έτσι, με τα ελάχιστα αυτά μέσα το πρόσωπο του Αγίου.
Έκτοτε, η Μονή Ταξιαρχών στη Λέσβο αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες πιστούς, που έρχονται εδώ για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα. Ιδιαίτερα στις 8 Νοεμβρίου, την ημέρα της πανηγυρικής εορτής της μονής, καθώς και την Κυριακή των Μυροφόρων, δύο εβδομάδες μετά το Πάσχα, πλήθος κόσμου συρρέει στο νησί για να τιμήσει τον Αρχάγγελο.
Επιπλέον, έχουν καταγραφεί χιλιάδες θαύματα που συντελέστηκαν με τις προσευχές των πιστών ενώπιον της ιερής εικόνας. Τα αμέτρητα δώρα των πιστών, που κοσμούν το ιερό κειμήλιο, αποτελούν απόδειξη του θείου ελέους.
Στη Λέσβο υπάρχει ένα ολόκληρο χωριό αφιερωμένο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Στην τοπική εκκλησία, που φέρει το όνομά του, σώζονται ακόμη τα αποτυπώματά του πάνω στο μαρμάρινο δάπεδο. Αυτά αποτελούν απόδειξη μιας άλλης θαυματουργικής του εμφάνισης, όταν παρουσιάστηκε και έσωσε μια μοναχή από τους Τούρκους εισβολείς.
Οι Άγιοι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ θεωρούνται, μεταξύ άλλων, προστάτες της Ιεράς Μονής Δοχειαρίου του Αγίου Όρους.
