Η ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζει τη βασκανία, το «κακό μάτι», ως παρέμβαση και έργο του διαβόλου. Το μάτιασμα συνδέεται κυρίως με τον φθόνο και τη ζήλια. Η αρνητική ψυχική κατάσταση των ανθρώπων προσελκύει, συχνά, και αφήνει περιθώρια για τη δράση του πονηρού. Έτσι, η Εκκλησία μας παρέχει προσευχές, οι οποίες ωστόσο διαβάζονται μόνο από ιερέα.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο πρόσωπο που έχει προσελκύσει κατά κάποιον τρόπο το κακό. Όπως υποστηρίζεται, είναι σημαντικό να εντοπιστεί η πηγή του φθόνου. Ενώ οι προσωπικές ανασφάλειες, η ζήλια και το πάθος είναι ανθρώπινα ελαττώματα, που καλείται να αντιμετωπίσει ο κάθε χριστιανός στη ζωή του, η δυνατότητα να φθονεί κανείς σε τέτοιο βαθμό ώστε να προκαλεί κακό στον διπλανό του είναι κάτι διαφορετικό και επικίνδυνο.
Έτσι, προκύπτουν τα εξής ερωτήματα: Μπορεί ο καθένας από εμάς να προκαλέσει κακό νιώθοντας ζήλια; Τι χαρακτηριστικά έχουν όσοι «ματιάζουν» τους γύρω τους ή ποιες ηθικές ιδιότητες τους λείπουν; Από πού αντλούν την αρνητική αυτή ενέργεια που προσελκύει το κακό;
Οι πατέρες της Εκκλησίας αποδίδουν το κακό μάτι στις μηχανορραφίες των δαιμόνων. Όποιος μεταδίδει το κακό με τις σκέψεις του κρατάει στην ψυχή του έναν «δαίμονα», ένα ισχυρό πάθος, το οποίο δεν επιθυμεί να κατευνάσει αλλά διαρκώς τρέφει και καλλιεργεί. Όσο και αν ακούγεται περίεργο, πρόκειται για μια αλήθεια με θεολογική και πνευματική βάση. Οι άνθρωποι που ματιάζουν και προκαλούν κακό στους γύρω τους είναι συχνά πρόσωπα απομακρυσμένα από την Εκκλησία και τα μυστήριά της ή πρόσωπα που συμμετέχουν υποκριτικά σε αυτά, χωρίς να μετέχουν ειλικρινά στο θαύμα της εν Χριστώ κοινωνίας. Ίσως να είναι άνθρωποι που δεν βιώνουν το δώρο της εξομολογήσεως και της Θείας Μετάληψης.
«Υποκριταί, καλῶς ἐπροφήτευσεν περὶ ὑμῶν ᾽Ησαΐας λέγων, “῾Ο λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ᾽ ἐμοῦ·”».
(Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, Κεφάλαιο 15:7-8).
Τα ευαγγελικά λόγια αποδεικνύονται αληθινά, καθώς η υποκριτική στάση των ανθρώπων απέναντι στον Θεό δημιουργεί απόσταση από τη Θεία Χάρη Του και επιτρέπει στον διάβολο να επιβληθεί στις επιμέρους πτυχές της ζωής του. Η απομάκρυνση από τον δρόμο του Κυρίου και η αποχή από τα μυστήρια της Εκκλησίας διανοίγουν την οδό για την έλευση του κακού.
Έτσι, ο κάθε χριστιανός θα πρέπει να ελέγξει τον εαυτό και τη συνείδησή του, προκειμένου να δει αν συμμετέχει ειλικρινά στην ζωή της Εκκλησίας. Θα πρέπει να φροντίζει να βρίσκεται κοντά στον Θεό και να προστατεύεται από τον διάβολο, προτάσσοντας πάντοτε τον σταυρό ως αρχή και τέλος της ζωής του.
Αν και ο ιερέας είναι το κατάλληλο πρόσωπο για να μας απελευθερώσει από το «κακό μάτι» και τον φθόνο των ανθρώπων, ωστόσο η Εκκλησία μας δίνει την παρακάτω ευχή, προκειμένου να θωρακίζουμε τον εαυτό μας και να ικετεύουμε τον Θεό για τη σωτηρία μας.
Προσευχή για βασκανία
Κύριε ο Θεός ημών, ο Βασιλεύς των αιώνων, ο παντοκράτωρ και παντοδύναμος, ο ποιών πάντα και μετασκευάζων μόνω τω βούλεσθαι, ο την επταπλάσιον κάμινον και την φλόγα την εν Βαβυλώνι εις δρόσον μεταβαλών και τους αγίους σου τρείς Παίδας σώους διαφυλάξας.
Ο ιατρός και θεραπευτής των ψυχών ημών, η ασφάλεια των εις σε ελπιζόντων, σου δεόμεθα και σε παρακαλούμεν, απόστησον, φυγάδευσον και απέλασον πάσαν διαβολικήν ενέργειαν, πάσαν σατανικήν έφοδον και πάσαν επιβουλήν, περιέργειάν τε πονηράν και βλάβην και οφθαλμών βασκανίαν των κακοποιών και πονηρών ανθρώπων από του δούλου σου (τούδε) και ή υπό ωραιότητος ή ανδρείας ή ευτυχίας ή ζήλου και φθόνου ή βασκανίας συνέβη, αυτός, φιλάνθρωπε Δέσποτα, έκτεινον την κραταίαν σου χείρα και τον βραχίονά σου τον ισχυρόν και ύψιστον και επισκοπών επισκόπησον το πλάσμα σου τούτο και κατάπεμψον αυτώ Άγγελον ειρηνικόν, κραταιόν, ψυχής και σώματος φύλακα, ός επιτιμήσει και απελάσει απ´αυτού πάσαν πάσαν πονηράν βουλήν, πάσαν φαρμακείαν και βασκανίαν των φθοροποιών και φθονερών ανθρώπων, ίνα υπό σου ο σός ικέτης φρουρούμενος, μετ´ευχαριστίας ψάλλη σοί.
«Κύριος εμοί βοηθός και ου φοβηθήσομαι τί ποιήσει μοι άνθρωπος».
«Ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ´ εμού ει. ότι συ εί ο Θεός, κραταίωμά μου, ισχυρός εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατήρ του μέλλοντος αιώνος».
Ναι, Κύριε ο Θεός ημών, φείσαι του πλάσματός σου και σώσον τον δούλον σου από πάσης βλάβης και επηρείας της εκ βασκανίας γινομένης, και ανώτερον αυτόν παντός κακού διαφύλαξον. πρεσβείαις της υπερευλογημένης, ενδόξου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, των φωτοειδών Αρχαγγέλων και πάντων σου των Αγίων. Αμήν.
