Μακάριος και ένδοξος Πολύκαρπος, καρποφόρος στο όνομα, ήταν γνωστός για τα καλά του έργα και τους ασκητικούς του αγώνες. Έλαβε το μοναστικό σχήμα σε μοναστήρι, όπου, νεκρώνοντας τη σάρκα, παρέμενε πάντα στον Θεό. Ο Πολύκαρπος έδειξε όλους τους καρπούς του πνεύματος: αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, καλοσύνη, έλεος, πίστη, πραότητα και αυτοσυγκράτηση. Δάσκαλός του ήταν ο Άγιος Σίμων, επίσκοπος Βλαντιμίρ και Σουζντάλ, ο οποίος συνέβαλε στην πνευματική του ανάπτυξη και εκπαίδευση. Επιστρέφοντας στο μοναστήρι των Πечερών, ο Πολύκαρπος συνέχισε να διαφυλάσσει και να πολλαπλασιάζει τις διδασκαλίες του Σίμωνα, καταγράφοντας τις ζωές των αγίων προς όφελος των άλλων.
Μετά τον θάνατο του μακαρίου Ακίνδινου, του αρχιμανδρίτη των Πечερών, ο Πολύκαρπος εκλέχθηκε ηγούμενος της αγίας μεγάλης λαύρας. Αυστηρά τηρούσε τους μοναστικούς κανόνες και έγινε πρότυπο αρετής για τους μοναχούς και τους λαϊκούς. Ο μεγάλος πρίγκιπας Ροστισλάβ Μστισλάβιτς, εμπνευσμένος από το παράδειγμα του Πολύκαρπου, επιδίωκε μια αρετή και ήθελε ακόμη να γίνει μοναχός, αλλά δεν πρόλαβε να εκπληρώσει την πρόθεσή του.
Ο Πολύκαρπος εκοιμήθη στις 24 Ιουλίου 1182, στην εορτή των αγίων μαρτύρων Βορίση και Γκλέμπ, και ετάφη με τιμές. Μετά τον θάνατό του, η αδελφότητα δεν μπορούσε να εκλέξει νέο ηγούμενο και, προσευχόμενοι, έλαβαν οδηγία να εκλέξουν τον ιερέα Βασίλειο. Ο Μητροπολίτης Νικήφορος τον χειροτόνησε ηγούμενο και έγινε καλός ποιμένας των μοναχών του μοναστηριού των Πечερών.
