Ο Νείλος και ο Νικόλαος Καβάσιλας, Θεσσαλονικείς άγιοι του 14ου αιώνα, συνδέθηκαν με την εκκλησιαστική και πολιτική ζωή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Νικόλαος, γεννημένος το 1320 στη Θεσσαλονίκη, έλαβε κλασική εκπαίδευση στην Κωνσταντινούπολη και συμμετείχε ενεργά σε εκκλησιαστικά ζητήματα, κατέχοντας τη θέση του σακελλάριου της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης.
Το 1343, στάλθηκε στον αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνό για να τον πείσει να παραιτηθεί από τον θρόνο. Αργότερα, το 1346, ο Νικόλαος συμμετείχε σε πρεσβεία προς τον γιο του Καντακουζή, Μανουήλ, υποσχόμενος υπακοή. Ήταν στενός φίλος του αυτοκράτορα και τον ακολούθησε στο μοναστήρι όταν αυτός αποσύρθηκε το 1349.
Ο Νικόλαος Καβάσιλας συμμετείχε επίσης στην εκλογή νέου Πατριάρχη και προτάθηκε για τον πατριαρχικό θρόνο, γεγονός που υποδηλώνει τον σεβασμό και τη σημασία του. Το 1351, στη Σύνοδο της Βλαχέρνας, υπερασπίστηκε την Ορθοδοξία και τη αυστηρή ασκητική ζωή.
Η λογοτεχνική του κληρονομιά περιλαμβάνει σχόλια, ηθικά λόγια και θεολογικά έργα, από τα οποία το πιο γνωστό είναι η 'Εξήγηση της Θείας Λειτουργίας.' Ο Άγιος Νικόλαος Καβάσιλας αγιοποιήθηκε από την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία στις 3 Ιουνίου 1982.
