Οι άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός ήταν αδελφοί κατά σάρκα. Πατρίδα τους ήταν η Ασία, όπως ονομαζόταν στην αρχαιότητα τμήμα της Μικράς Ασίας. Ούτε ο χρόνος της γεννήσεώς τους ούτε ο χρόνος της κοιμήσεώς τους είναι γνωστά. Είναι βέβαιο μόνο ότι έζησαν όχι αργότερα από τον τέταρτο αιώνα.
Ο πατέρας τους ήταν Έλληνας και ειδωλολάτρης, ενώ η μητέρα τους ήταν χριστιανή και ονομαζόταν Θεοδοτία. Από τη βρεφική τους ηλικία προσπαθούσε να εμφυσήσει μέσα τους τον φόβο του Θεού και την αγάπη προς την αρετή. Όταν τα παιδιά μεγάλωσαν, τα εμπιστεύθηκε σε έναν θεοφοβούμενο άνδρα για να μάθουν γράμματα. Εκεί κύρια διδασκαλία ήταν φυσικά η Αγία Γραφή· συγχρόνως όμως, κινούμενοι από αγάπη προς την πάσχουσα ανθρωπότητα, μελετούσαν την ιατρική επιστήμη και γνώριζαν τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων και των φυτών.
Ο Κύριος ευλόγησε την αγαθή τους πρόθεση και τους χάρισε ιδιαίτερη χάρη, το χάρισμα των ιάσεων και των θαυμάτων. Οι ασθένειες έπαυαν μόλις άρχιζαν να θεραπεύουν ο Κοσμάς και ο Δαμιανός. Δεν λάμβαναν καμία αμοιβή για τις θεραπείες, τηρώντας την εντολή του Χριστού: «Δωρεάν ελάβετε, δωρεάν δότε».
Η ιαματική δύναμη των αγίων ιατρών δεν περιοριζόταν μόνο στους ανθρώπους. Δεν λησμονούσαν ούτε τα άλογα ζώα. Κάποτε βρέθηκαν σε έναν έρημο τόπο, όπου βρήκαν μια καμήλα μισοπεθαμένη. Εκεί την είχε οδηγήσει και καταστρέψει ο διάβολος· οι άγιοι τη σπλαχνίσθηκαν, τη θεράπευσαν και την άφησαν υγιή να επιστρέψει στον τόπο της. Μετά την κοίμηση των αγίων αδελφών, αυτή η καμήλα βοήθησε τους τιμητές του Κοσμά και του Δαμιανού να επιλύσουν ένα δύσκολο ζήτημα.
Κάποτε μια γυναίκα που είχε θεραπευθεί από τους αγίους παρακάλεσε τον Δαμιανό, ο οποίος κατηγορηματικά δεν δεχόταν καμία αμοιβή, να πάρει από αυτήν έστω τρία αυγά «στο όνομα της Αγίας Τριάδος». Ακούγοντας το Όνομα του Κυρίου, ο Δαμιανός δεν μπόρεσε να αρνηθεί. Ο Κοσμάς όμως θεώρησε αυτή την πράξη παραβίαση του όρκου της αναργυρίας και μάλιστα όρισε να μη θαφεί ο αδελφός του δίπλα του.
Έτσι εκοιμήθη ο Κοσμάς και μετά από αυτόν ο Δαμιανός. Οι συγγενείς δίσταζαν: να τους θάψουν μαζί ή χωριστά; Τότε έγινε ένα θαύμα. Η καμήλα που είχε κάποτε θεραπευθεί από τους αδελφούς πλησίασε τους συγκεντρωμένους και με ανθρώπινη φωνή είπε ότι έπρεπε να τοποθετήσουν τους αδελφούς μαζί, διότι το δώρο που δέχθηκε ο Δαμιανός το έλαβε για χάρη του Κυρίου.
