Γεννημένος στη Μεσοποταμία, στην πόλη Νισηβίς, ο Άγιος Εφραίμ γεννήθηκε από χριστιανούς γονείς κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κωνσταντίνου του Μεγάλου και έζησε μέχρι τη βασιλεία του Θεοδοσίου του Μεγάλου. Στη νεότητά του, απαρνήθηκε τον κόσμο και πήγε στην έρημο, γινόμενος μοναχός. Λαμβάνοντας το δώρο της σοφίας από τον Θεό, έγινε γνωστός για τις διδασκαλίες του που ενέπνευσαν πολλούς. Η ζωή του προφητεύθηκε από την παιδική του ηλικία, όταν οι γονείς του είδαν ένα όνειρο για μια αμπέλου, που συμβόλιζε την μελλοντική του πνευματική καρποφορία.
Το 363, όταν η Νισηβίς καταλήφθηκε από τους Πέρσες, πήγε στην Έδεσσα, όπου, προσευχόμενος, ζήτησε από τον Θεό να του στείλει έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να μιλήσει μαζί του για τις Άγιες Γραφές. Συναντώντας μια γυναίκα, εκπλήχθηκε από τη σοφία της και κατάλαβε ότι ο Κύριος είχε ακούσει την προσευχή του.
Ο Άγιος Εφραίμ έδειξε καλοσύνη και ταπεινότητα, ακόμη και όταν οι πόρνες προσπάθησαν να τον δελεάσουν. Πάντα τους απαντούσε με αγάπη και σοφία, καθοδηγώντας τους προς μετάνοια. Η καλοσύνη του φάνηκε όταν δεν θύμωσε σε έναν μαθητή που κατά λάθος έσπασε ένα σκεύος με φαγητό, αλλά αντίθετα τον ηρέμησε.
Είχε επίσης ένα όραμα του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, μετά το οποίο πήγε στην Καισάρεια, όπου επαίνεσε τον Βασίλειο για τις διδασκαλίες του. Ο Άγιος Βασίλειος, βλέποντας την ταπεινότητα και την αρετή του, τον χειροτόνησε διάκονο.
Ο Εφραίμ εργάστηκε σκληρά για τη σωτηρία των ψυχών, διδάσκοντας και καθοδηγώντας τους ανθρώπους. Άφησε πίσω του πολλές γραφές στις οποίες καταδίκασε τις αιρέσεις και κήρυξε τη μετάνοια. Ο Άγιος Εφραίμ απεβίωσε ειρηνικά στην Έδεσσα το 373, αφήνοντας μια κληρονομιά πνευματικής διδασκαλίας και προσευχής.
