Ο Άγιος Σπυρίδων είναι ένας από τους σπουδαιότερους Αγίους Πατέρες της Εκκλησίας. Έζησε και κήρυξε τον λόγο του Θεού κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Πλήθος ορθόδοξων πιστών προσκυνούν τη χάρη του, ζητώντας φώτιση και σωτηρία.
Γεννήθηκε το 270 μ.Χ. και έδρασε κατά την περίοδο της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου (306-337) και του γιου τού Κωνστάντιου (337-361).
Η γενέτειρά του ήταν ένα μικρό χωριό στο νησί της Κύπρου. Οι γονείς του ήταν αγρότες. Ζούσαν πολύ φτωχικά, όμως ήταν ενάρετοι και βαθιά θρησκευόμενοι. Μεγάλωσαν, έτσι, τον γιο τους με φροντίδα και φόβο Θεού.
Τα πρώτα χρόνια της ζωής του Αγίου Σπυρίδωνα
Ο Άγιος Σπυρίδωνας δεν ήταν άνθρωπος με υψηλή μόρφωση και σπουδές, όπως πολλοί ιεράρχες της Εκκλησίας. Ωστόσο, τα ιερά κείμενα και ιδιαίτερα η Βίβλος αποτελούσαν τον καθημερινό και σταθερό του συνοδοιπόρο. Όπου κι αν βρισκόταν, μελετούσε τον λόγο του Θεού, τον οποίο φρόντιζε να ακολουθεί πιστά. Περνούσε χρόνο διαβάζοντας στο σπίτι ή κατά την ώρα της εργασίας του, όταν οδηγούσε τα πρόβατά του στη βοσκή.
Εκεί, σε μια πλατιά πεδιάδα, ο άγιος στεκόταν καθισμένος στη σκιά ενός δέντρου ή ψηλά σε έναν λόφο και μελετούσε, ενώ τα πρόβατα έβοσκαν. Απολάμβανε τα λόγια του Κυρίου και, όπως ο Δαβίδ, έψαλλε, υμνώντας το μεγαλείο Του.
Πολλές φορές συγκέντρωνε γύρω του και άλλους βοσκούς, στους οποίους δίδασκε με υποδειγματική στοργή και αγάπη τον νόμο του Θεού. Αγωνιζόταν να οδηγήσει τις ψυχές τους στην ειρήνη της χριστιανικής πίστης. Κάθε μέρα ο ζήλος του, η αγάπη και η ταπεινοφροσύνη που έδειχνε, καλλιεργούσαν όλο και περισσότερο τον ενάρετο χαρακτήρα του.
Ο Άγιος Σπυρίδων έγινε πρότυπο θάρρους και χριστιανικής αντοχής απέναντι στις δύσκολες στιγμές των διωγμών και της ειδωλολατρίας. Κατά την περίοδο κυριαρχίας του Μαξιμίνου (308-313), συνελήφθη και υπέμεινε φριχτές ταλαιπωρίες.
Βασανίστηκε και υπέφερε για την πίστη του στον Χριστό. Μέσα από το μαρτύριό του, το σώμα του κατακρεουργήθηκε. Ωστόσο, τίποτα δεν μπόρεσε να κλονίσει την αγάπη του στο πρόσωπο του Κυρίου. Αντί για πόνο και απελπισία, ήταν γεμάτος χαρά, καθώς συνειδητοποιούσε πως η οδύνη του ήταν δώρο σωτηρίας.
Η οικογένεια του Αγίου Σπυρίδωνα
Ο Άγιος Σπυρίδωνας απελευθερώθηκε το 313 μ.Χ. Έκτοτε, ζούσε μαζί με την οικογένειά του, απολαμβάνοντας τη συντροφικότητα και τη θαλπωρή του σπιτιού του. Η φλόγα της πίστης του στον Χριστό παρέμενε άσβεστη, ενώ η αγάπη του αποτελούσε πάντα παράδειγμα προς μίμηση.
Ωστόσο, η σύζυγός του έφυγε νωρίς από τη ζωή, αφήνοντας τον άγιο με την κόρη τους Ειρήνη.
Η αρετή του Αγίου Σπυρίδωνα
Ο άγιος ήταν φιλήσυχος και δεν παραπονιόταν ποτέ. Μάλιστα, κρατούσε πάντοτε στα χείλη του τα λόγια του Ιώβ:
«Αὐτὸς γυμνὸς ἐξῆλθον ἐκ κοιλίας μητρός μου, γυμνὸς καὶ ἀπελεύσομαι ἐκεῖ· ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλατο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο· εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας!» (Ιώβ. 1,21)
Προσευχόταν αδιαλείπτως, χωρίς να χάνει την ελπίδα του. Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής του κρατούσε τον νου του συγκεντρωμένο στη δοξολογία, έχοντας πίστη και ταπείνωση.
Όταν έχασε τη σύζυγό του, βρήκε παρηγοριά στα λόγια του Κυρίου. Αυτά του προσέφεραν ηρεμία και μπόρεσαν να τον οδηγήσουν στη σωτηρία.
Γρήγορα, η ευσέβεια και η αρετή του έκαναν τον άγιο ιδιαίτερα αγαπητό, όχι μόνο στους κατοίκους της πόλης αλλά και στον κόσμο που βρισκόταν στις γύρω περιοχές. Όλοι οι αναγκεμένοι ή δυστυχισμένοι άνθρωποι τον πλησίαζαν, βρίσκοντας σε αυτόν καταφύγιο και ψυχική δύναμη. Τα ορφανά τον ένιωθαν σαν πατέρα τους. Ο κόσμος επιζητούσε με ζέση τη στήριξη και την προστασία του.
Ο Άγιος Σπυρίδων ως ποιμένας των ψυχών
Όταν κοιμήθηκε ο ιερέας που διακονούσε τον ναό και τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, ο κόσμος άρχισε να στρέφεται όλο και περισσότερο στον Άγιο Σπυρίδωνα, πείθοντάς τον να αφιερωθεί στην κατήχηση και καθοδήγηση του ποιμνίου.
Μετά από την επιμονή και τα πολλά αιτήματα των πιστών, ο άγιος διορίστηκε πρώτος επίσκοπος Τριμυθούντος. Συνέχισε το ενάρετο έργο του, αποτελώντας ενσάρκωση της αγάπης και της καλοσύνης.
Όπως λέγεται, η πόρτα του σπιτιού του ήταν πάντα ανοιχτή στους ξένους, τους περαστικούς και τους ταξιδιώτες, οι οποίοι τον θαύμαζαν και τον σέβονταν για την ευσπλαχνία του. Η έννοια της φιλοξενίας ήταν για τον ίδιο τρόπος ζωής. Ο άγιος αγαπούσε έμπρακτα τον κόσμο. Όποιος βρισκόταν στο σπίτι του, είχε ένα μέρος για να ξεκουραστεί, να φάει, να πιει και να διανυκτερεύσει.
Μάλιστα, ο ίδιος ο επίσκοπος, ακολουθώντας το παράδειγμα του Κυρίου, έφερνε πολλές φορές νερό και έπλενε με άκρα ταπείνωση τα πόδια των κουρασμένων ταξιδιωτών, προκειμένου να τους περιποιηθεί και να τους αναπαύσει.
Οι ιερές σύνοδοι και το θαύμα του Αγίου Σπυρίδωνα
Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ο Άγιος Σπυρίδωνας συμμετείχε στις εργασίες της Α' Οικουμενικής Συνόδου, η οποία συγκαλέστηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο στη Νίκαια το 325 μ.Χ.
Την εποχή εκείνη, πολλοί εκκλησιαστικοί ηγέτες εργάζονταν για τη θεμελίωση της πίστης και τη διαφύλαξη του ορθού δόγματος. Ο Άρειος, ο πρεσβύτερος της Εκκλησίας της Βαυκαλίδος στην Αλεξάνδρεια, και οι ψευδείς διδασκαλίες που διέδιδε, αποτελούσαν τότε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το ποίμνιο και την πορεία του χριστιανισμού.
Ο Άγιος Σπυρίδωνας, αν και δεν είχε λάβει σπουδαία μόρφωση, κατάφερε, χάρη στη θεία χάρη και πρόνοια να αναδειχθεί σε θερμό υποστηρικτή και θεμελιωτή της αλήθειας του Ευαγγελίου. Όταν οι οπαδοί του Αρειανισμού χρησιμοποίησαν τη λογική και τη φιλοσοφία, προκειμένου να ενισχύσουν τα επιχειρήματά τους, ο άγιος, ως απλός και ταπεινός επίσκοπος, προσπαθώντας να αποδείξει πως ο Θεός είναι Τριαδικός, πως ο Υιός είναι «ομοούσιος» με τον Πατέρα και «γεννημένος» από Αυτόν «προ πάντων των αιώνων», εκφράστηκε θαυματουργικά, χρησιμοποιώντας ένα κεραμίδι.
Το πήρε στα χέρια του και, κάνοντας το σήμα του σταυρού, είπε:
- «Εις το όνομα του Πατρός» και φλόγες αναπήδησαν από την επιφάνειά του,
- «Και του Υιού» και νερό άρχισε να ρέει,
- «Και του Αγίου Πνεύματος» και στο χέρι του έμεινε το χώμα, από το οποίο πλάθονταν τα κεραμίδια.
Έτσι, μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων, εξήγησε το θαύμα της Αδιαιρέτου Τριάδος λέγοντας:
«Η γη, το νερό και η φωτιά—τρία υλικά στοιχεία—σχηματίζουν έναν ενιαίο πλίνθο. Έτσι συμβαίνει και με την Αγία Τριάδα. Ο Θεός αποτελείται από τρία πρόσωπα: τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Τα πρόσωπα αυτά συνυπάρχουν και είναι αδιαίρετα μεταξύ τους.»
Με τον τρόπο αυτό, η Α' Οικουμενική Σύνοδος κατάφερε, χάρη στον Άγιο Σπυρίδωνα, να αντικρούσει τις ψευδείς διδασκαλίες και να προσφέρει έναν σαφή ορισμό της θεϊκής υποστάσεως.
Η γιορτή και τα ιερά λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα
Ο Άγιος Σπυρίδωνας κοιμήθηκε το 348 μ.Χ., αναχωρώντας για την επουράνεια Βασιλεία των ουρανών. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε ποτέ το ποίμνιό του, καθώς η αγάπη και η φροντίδα του παρέμειναν κοντά στους ανθρώπους, τόσο μέσα από την πνευματική του παρουσία, όσο και διαμέσου των ιερών του λειψάνων, τα οποία ευωδιάζουν και παραμένουν άφθαρτα έως σήμερα. Ο άγιος σκέπει και φρουρεί τους πιστούς που προστρέχουν σε αυτόν.
Με την εισβολή των Σαρακηνών (648 μ.Χ.), το σκήνωμα του αγίου μεταφέρθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄ στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να προστατευτεί από τις λεηλασίες.
Από εκεί, λίγο πριν η βασιλεύουσα πέσει στα χέρια των Οθωμανών, ένας ιερέας με το όνομα Γρηγόριος τα μετέφερε εκ νέου στην Κέρκυρα.
Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα
Χιλιάδες πιστοί από όλο τον κόσμο επισκέπτονται κάθε χρόνο την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, η οποία ανεγέρθηκε προς τιμήν του με μεγάλη ευλάβεια και σεβασμό από τους ορθόδοξους κατοίκους του νησιού. Εδώ και πολλούς αιώνες, ο άγιος αποτελεί τον πολιούχο και τον προστάτη της περιοχής.
Τα θαύματά του είναι αμέτρητα. Προσευχές προσφέρονται σε αυτόν από κάθε γωνιά του πλανήτη. Ακόμη, γύρω από τη λειψανοθήκη του είναι τοποθετημένα πολυάριθμα δώρα και τάματα ευγνωμοσύνης από τους προσκυνητές που βίωσαν τη χάρη του.
Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν τη βαθιά ευγνωμοσύνη και λατρεία των ανθρώπων. Ο Άγιος Σπυρίδωνας Τριμυθούντος εισακούει τις προσευχές, μεσιτεύει και παρακαλεί τον Κύριο για την ψυχή του κάθε πιστού.
Προσευχή στον Άγιο Σπυρίδωνα Τριμυθούντος
Σπυρίδων Οσιώτατε, Σημειοφόρε και Θαυματουργέ, Πάτερ ημών προσφιλέστατε. Αστήρ τηλαυγέστατε του νοητού στερεώματος, ο φωτίζων και καταυγάζων πάσαν την υφήλιον τοις λόγοις, τοις έργοις και τοις θαυμασίοις σου. Οσίων και Ιεραρχών ακροθίνιον και εκκλησίας τιμή και δόξα. Ασφάλεια των εις σε ελπιζόντων και των την σην πρεσβείαν και βοήθειαν επικαλουμένων.
Ο την πόλιν της Κισάμου ποικιλοτρόπως και εξαιρέτως πολλάκις ευεργετήσας και διασώσας εκ παντοίων συμφορών και κινδύνων, πλουτίσας δε ταύτην πνευματικώς δια της του Σου εκ της δεξιάς χειρός ιερού λειψάνου παρουσίας. Ο δείξας αέναον συμπάθειαν και πολλήν αγάπην επί τους εν αυτή κατοικούντας και ευρισκομένους χριστιανούς, πτωχούς, ταπεινούς, ασθενείς, ενδεείς και ξένους, γενόμενος αυτοίς εύχος ατίμητον, παραμυθία και αναψυχή. Επάκουσον ημών των νυν δεομένων σου και κατάπεμψον εφ’ ημάς πλουσίως τα ελέη του φιλανθρώπου Θεού και Δεσπότου. Σκέδασον ημών την πληθύν των παθών και νέκρωσον τα αμαρτωλά σκιρτήματα της σαρκός των πιστώς επικαλουμένων σε. Θεράπευσον ημών Πάτερ τας ζοφεράς αλγηδόνας και ίασε τας κατωδύνους και ανιάτους νόσους πάντων των εκθύμως τιμώντων σε. Πλήρωσον τα δίκαια αιτήματα των ανευφημούντων σε και αιτουμένων της σης βοηθείας και χάριτος.
Δείξον ημίν την οδόν της σωτηρίας και φώτισον τας οδούς του βίου της νεολαίας ημών και πάντων των εν σκότει και σκιά απογνώσεως καθημένων. Ευλόγει και αγίαζε τους πιστώς σοι προσφεύγοντας και μη παύσει Κυρίου δεόμενος υπέρ των τιμώντων και ευφημούντων την σεβάσμιον μνήμην σου και τα υπέρ φύσιν και λόγον σα κατορθώματα.
Ναι θαυματόβρυτε Πάτερ, ο πολλήν χάριν ευρών παρά του δωρεοδότου Θεού, μείνε ακλινής παραστάτης εν τοις καθ’ ημέραν λυπηροίς και ανάγκες του λαού σου και δώρισαι υμίν υγίειαν και δύναμιν θριαμβεύσαι τον δεινόν και αρχαίον πολεμήτορα διαλύων ταχέως τας μηχανάς και πανουργίας του. Απέλασον αφ’ ημών και από της πόλεως ημών πειρασμούς και θλίψεις και στενώσεις του βίου και εξάγαγε ευχαίς σου εις αναψυχήν πάντας τους εορτάζοντας πίστει και πόθω την θείαν μνήμην σου και ευλαβώς προσκυνούντας την ιεράν σου Εικόνα και το εκ της δεξιάς Αγίας χειρός σου χαριτόβρυτον Λείψανον. Αξίωσον πάντας ημάς, εν ενί στόματι και μια καρδία, αινείν και δοξάζειν τον εν τριάδι δοξάσαντά σε Άναρχον και ατελεύτητον Θεόν, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
