Ο Άγιος Παΐσιος ο Μέγας και Θεοφόρος γεννήθηκε στην Αίγυπτο στα μέσα του 4ου αιώνα. Έχασε γρήγορα, από την παιδική του ηλικία, τον πατέρα του και αφιερώθηκε στον Θεό. Έγινε κληρικός και έδειξε μεγάλο ζήλο για την εκπλήρωση των καθηκόντων του.
Όταν αποφάσισε να υιοθετήσει τη μοναχική ζωή, εγκατέλειψε τον κόσμο και αποσύρθηκε σε μια σκήτη στη Αίγυπτο. Εκεί εργάστηκε ασκητικά για μεγάλο χρονικό διάστημα υπό την καθοδήγηση του Αγίου Παμβώ. Μελέτησε τις Γραφές και έζησε με αδιάλειπτη προσευχή. Μετά τον θάνατο του δασκάλου του, μετέβη στην έρημο, όπου έσκαψε μια σπηλιά και έζησε σιωπηλός, συγκεντρώνοντας τον νου του στον Θεό.
Ο θαυμασμός των ανθρώπων για του ασκητικούς του αγώνες συγκέντρωσε πλήθος μαθητών γύρω από τη σπηλιά του, η οποία αναδείχθηκε σε μοναστική Λαύρα. Από εκεί καθοδηγούσε τους πιστούς, μοναχούς και λαϊκούς, σε έναν ενάρετο βίο, δίδασκε την προσευχή και τη μελέτη των ιερών κειμένων.
Όταν είχε πια οργανωθεί γύρω του μια μοναστική κοινότητα, αυτός αποσύρθηκε ξανά στην έρημο, όπου συγκεντρώθηκε εκ νέου ένας μεγάλος αριθμός ασκητών και αναδύθηκε μια νέα Λαύρα.
Κοιμήθηκε σε βαθιά γεράματα, ενώ τα ιερά και θαυματουργά λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα στην Πισιδία.
