Για τον Όσιο Παφνούτιο γνωρίζουμε ελάχιστα. Αναφέρεται ότι σε όλη του τη ζωή έκλαιγε και αναστέναζε αδιάκοπα, συλλογιζόμενος την ώρα του χωρισμού της ψυχής από το σώμα: πώς οι άγγελοι και τα πονηρά πνεύματα θα περιβάλουν τον άνθρωπο, θα του φανερώσουν όλες τις πράξεις του, καλές και κακές, και θα του υπενθυμίσουν όλες τις σκέψεις και τις επιθυμίες του, ακόμη και όσες είχε ξεχάσει ή δεν θεωρούσε αμαρτωλές.
Ο Όσιος Παφνούτιος ο Έγκλειστος δέχτηκε να τον εντοιχίσουν στο κελί του, απαρνούμενος οικειοθελώς τον κόσμο και όλες τις απολαύσεις του. Σύμφωνα με τη συνήθεια της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, κάθε μέρα άφηναν στο μικρό παράθυρο του κελιού των εγκλείστων ένα ποτήρι νερό και ένα κομμάτι ψωμί. Αυτή ήταν ολόκληρη η ημερήσια τροφή τους.
Τα λείψανα του Οσίου Παφνουτίου αναπαύονται στα Σπήλαια του Θεοδοσίου (Μακρινά Σπήλαια) της Λαύρας, δίπλα στα λείψανα του Μωυσή του Θαυματουργού και του Ιλαρίωνα του Μεγαλόσχημου, κοντά στον υπόγειο ναό του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου.
