Η Αγία Μελάνη η Ρωμαία είχε μεγαλώσε μέσα σε μια εύπορη και ευσεβή οικογένεια. Ο πατέρας και ο παππούς της ήταν σύμβουλοι στη βασιλική αυλή. Από τη νεαρή της ηλικία διατήρησε την παρθενία της, έως τα 14 της χρόνια που παντρεύτηκε τον Απινιανό. Συνέχισε να καλλιεργεί την αγνότητα και την εγκράτεια, πείθοντας τον σύζυγό της να ζήσουν απαλλαγμένοι από τις σαρκικές σχέσεις. Μετά τη γέννηση της κόρης τους, η Μελάνια ορκίστηκε να διατηρήσει την παρθενία της.
Νήστευε και αρνούνταν τις κοσμικές απολαύσεις, παρά το ότι ο σύζυγός της δεν στήριζε την επιλογή της. Η Μελάνια σκέφτηκε να τον εγκαταλείψει, ακούγοντας όμως τις συμβουλές των πνευματικών της οδηγών, παρέμεινε κοντά του και εργάστηκε για τη σωτηρία του συζύγου της. Μετά τη γέννηση του δεύτερου γιου τους, ο οποίος σύντομα έχασε τη ζωή του, η Μελάνια και ο Απινιανός έδωσαν όρκο να ζήσουν αγνά. Μετά τον θάνατο και της κόρης τους, αποφάσισαν να αποκηρύξουν τον κόσμο και να γίνουν μοναχοί.
Διένειμαν τον πλούτο τους στους φτωχούς, όμως αντιμετώπισαν τον φθόνο του αδελφού του Απινιανού, ο οποίος διεκδικούσε και έπαιρνε με τη βία μέρος της περιουσίας τους. Η βασίλισσα, μαθαίνοντας για τον ενάρετο βίο του ζευγαριού, προσφέρθηκε να τους βοηθήσει και να τους προστατεύσει. Οι ίδιοι προτίμησαν να υπομείνουν τις προσβολές. Συνέχισαν να κάνουν ελεημοσύνες, να χτίζουν εκκλησίες και μοναστήρια.
Μετά την πώληση των κτημάτων τους, πήγαν στη Σικελία και έπειτα στην Καρχηδόνα, όπου ίδρυσαν νέες μονές και συνέχισαν τις αγαθοεργίες. Η Μελάνη νήστευε επιμελώς. Ασχολούνταν με την ανάγνωση της Αγίας Γραφής και τη μελέτη των πατερικών κειμένων. Αργότερα, μετέβη στην Ιερουσαλήμ, όπου πέρασε πολύ χρόνο προσευχόμενη στον Πανάγιο Τάφο.
Μετά τον θάνατο του συζύγου της, ίδρυσε άλλο ένα ανδρικό μοναστήρι και συνέχισε τη θεάρεστη ζωή της. Επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη, όπου μετέστρεψε τον θείο της και πολλούς άλλους στον χριστιανισμό. Επέστρεψε στην Ιερουσαλήμ, όπου, περιμένοντας ειρηνικά τον θάνατο, συνέχισε να κάνει θαύματα, να θεραπεύει τους ασθενείς και να καθοδηγεί τους πιστούς.
Η Αγία Μελάνη κοιμήθηκε, αφήνοντας πίσω της μια σπουδαία πνευματική κληρονομιά. Τάφηκε με τιμές, αποτελώντας έως σήμερα πρότυπο πίστης και αγώνα.
