Η Αγία Μελάνια η Ρωμαία προερχόταν από ευσεβή οικογένεια, ο πατέρας και ο παππούς της ήταν σύμβουλοι. Από μικρή ηλικία επιδίωκε να διατηρήσει την παρθενία της, αλλά στα 14 της χρόνια παντρεύτηκε τον Απινιανό. Παρά τούτο, συνέχισε να επιδιώκει την αγνότητα και την εγκράτεια, πείθοντας τον σύζυγό της να ζήσει χωρίς σαρκικές σχέσεις. Μετά τη γέννηση της κόρης τους, η Μελάνια έκανε έναν όρκο παρθενίας γι' αυτήν.
Νήστευε και αρνούνταν τις κοσμικές απολαύσεις, αλλά ο σύζυγός της δεν στήριξε την επιθυμία της να ζήσει στην αγνότητα. Η Μελάνια σκέφτηκε να φύγει, αλλά ακούγοντας τις συμβουλές σοφών ανθρώπων, παρέμεινε για τη σωτηρία του συζύγου της. Μετά τη γέννηση του δεύτερου γιου τους, ο οποίος σύντομα πέθανε, η Μελάνια και ο Απινιανός έδωσαν όρκο να ζήσουν στην αγνότητα. Μετά τον θάνατο της κόρης τους, αποφάσισαν να αποκηρύξουν τον κόσμο και να γίνουν μοναχοί.
Άρχισαν να διανέμουν τον πλούτο τους στους φτωχούς, αλλά αντιμετώπισαν φθόνο από τον αδελφό του Απινιανού, τον Σέβερ, ο οποίος τους αφαιρούσε τα υπάρχοντά τους. Η βασίλισσα Βερίνα, μαθαίνοντας για τη ζωή τους, τους προστάτευσε, αλλά προτίμησαν να υπομείνουν τις προσβολές. Συνέχισαν να δίνουν ελεημοσύνες και να χτίζουν εκκλησίες και μοναστήρια.
Μετά την πώληση των κτημάτων τους, πήγαν στη Σικελία και στη συνέχεια στην Καρχηδόνα, όπου ίδρυσαν μοναστήρια και συνέχισαν τα καλά τους έργα. Η Μελάνια νήστευε επιμελώς και ασχολούνταν με την ανάγνωση της Αγίας Γραφής. Αργότερα, πήγε στην Ιερουσαλήμ, όπου πέρασε πολύ χρόνο σε προσευχές στον Άγιο Τάφο.
Μετά τον θάνατο του Απινιανού, ίδρυσε άλλο ένα ανδρικό μοναστήρι και συνέχισε τη θεάρεστη ζωή της. Η Μελάνια επισκέφθηκε τη Βυζαντινή, όπου μετέστρεψε τον θείο της, τον Βολουσιανό, και πολλούς άλλους στον Χριστό. Επέστρεψε στην Ιερουσαλήμ, όπου, περιμένοντας τον θάνατο, συνέχισε να θεραπεύει τους ασθενείς και να καθοδηγεί τους ανθρώπους.
Η Αγία Μελάνια εκοιμήθη, αφήνοντας πίσω της πολλές καλές πράξεις και πνευματικούς κληρονόμους. Η ταφή της σημειώθηκε με τιμές, και τώρα προσεύχεται για όλους όσοι τιμούν τη μνήμη της.
