Ο Όσιος Θεωνάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ασκήθηκε στο Άγιον Όρος κατά τον 16ο αιώνα. Έζησε στην Ιερά Μονή Παντοκράτορος, όπου εκπλήρωνε τα καθήκοντα του ιερέα. Θέλοντας να ζήσει έναν ἡσυχαστικό βίο, έγινε μαθητής του Οσιομάρτυρος Ιακώβου, ο οποίος ήταν γνωστός για την πνευματική του πείρα και τα σπουδαία χαρίσματα που είχε δεχτεί από τον Κύριο. Ο Όσιος Θεωνάς τον βοηθούσε στη διοίκηση και τη φροντίδα των αναγκών της αδελφότητας. Όταν ο δάσκαλός του συνελήφθη, εκείνος τον ακολούθησε στη φυλακή.
Μετά το μαρτυρικό τέλος του Αγίου Ιακώβου, καθώς και των δύο συντρόφων του, ο Θεωνάς ανέλαβε την ηγεσία της κοινότητας. Έναν χρόνον αργότερα, οι μοναχοί μετεγκαταστάθηκαν στην Αθωνική Μονή της Σιμωνόπετρας. Από εκεί μετέβησαν στο χωριό Γαλάτιστα, κοντά στην πόλη της Θεσσαλονίκης, όπου ανακαίνισαν την Ιερά Μονή της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας. Σύντομα, 150 μοναχοί κατοικούσαν και ασκούνταν στο κοινόβιο.
Ο Θεωνάς έγινε ηγούμενος της Ιεράς Μονής της Αγίας Αναστασίας, ενώ αργότερα ανέβηκε στο αξίωμα του μητροπολίτη. Τα τελευταία έτη της ζωής του τα πέρασε σε ερημικές τοποθεσίες κοντά στην μονή, όπου ασκούνταν ησυχαστικά.
Κοιμήθηκε το 1541. Τα ιερά λείψανά του φυλάσσονται έως σήμερα στην Ιερά Μονή της Αγίας Αναστασίας.
