Οι κακοί αυτοκράτορες Μαξιμιανός και Μαξιμίνος εξέδωσαν διάταγμα για την καταδίωξη των χριστιανών. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Νεοσύλλεκτος, νεοσύλλεκτος στο τάγμα των Μαυρομαρμάρων, αρνήθηκε να προσφέρει θυσίες στους ειδωλολάτρες, δηλώνοντας την πίστη του στον Ιησού Χριστό. Υπέστη βασανιστήρια, αλλά με θάρρος υπέμεινε τα βάσανα, στηριζόμενος στον Κύριο. Ο Άγιος Θεόδωρος φυλακίστηκε, όπου του εμφανίστηκε ο Χριστός, ενισχύοντας το πνεύμα του. Δεν έφαγε, εμπιστευόμενος την πρόνοια του Θεού. Μετά από σφοδρά βασανιστήρια, παραδόθηκε στη φωτιά, αλλά αυτός, κάνοντας το σημείο του σταυρού, μπήκε στις φλόγες και περιβλήθηκε από το Άγιο Πνεύμα, που τον ψύχρανε. Ο Άγιος Θεόδωρος παρέδωσε ήσυχα την ψυχή του στον Θεό.
Το σώμα του αγίου ετάφη από μια ευσεβή γυναίκα, την Ευσεβία, στην Ευχαΐτα, όπου αυτή ετησίως εόρταζε τη μνήμη του. Ο Άγιος Μεγάλος Μάρτυρας Θεόδωρος πέθανε στις 17 Φεβρουαρίου γύρω στο 306.
Μετά τον θάνατό του, κατά την εποχή του Ιουλιανού του Αποστάτη, ο άγιος εμφανίστηκε στον Αρχιεπίσκοπο Ευδόξιο, προειδοποιώντας τους χριστιανούς για τα τρόφιμα που είχαν μολυνθεί από ειδωλολατρικές θυσίες. Υπέδειξε το κολλυβο ως υποκατάστατο, το οποίο έσωσε τους χριστιανούς από την προδοσία του κακού βασιλιά. Από τότε, η Εκκλησία ευλογεί το κολλυβο το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής στη μνήμη του θαύματος του Αγίου Θεοδώρου.
