Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μαξιμιανού, ξεκίνησαν σφοδρές διώξεις εναντίον των χριστιανών. Ο Άγιος Ευλάμπιος, με καταγωγή από τη Νικομήδεια, συνελήφθη, καθώς θεωρήθηκε πως είχε ειρωνευτεί το βασιλικό διάταγμα που όριζε τον βασανισμό των πιστών. Ο δικαστής προσπάθησε να τον δελεάσει, προτείνοντάς του να προσκυνήσει τα είδωλα, όμως ο ίδιος αρνήθηκε με σθένος, υποστηρίζοντας πως η αληθινή δόξα ανήκει στον έναν και μοναδικό Θεό. Υποβλήθηκε τότε σε σκληρά βασανιστήρια, τα οποία όμως δεν κατάφεραν να κάμψουν το πνεύμα του.
Όταν τον έφεραν στον ειδωλολατρικό ναό, αυτός επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου και διέταξε το είδωλο του θεού Άρη να πέσει στη γη. Έτσι και έγινε, με αποτέλεσμα να σπάσει. Το θαύμα οδήγησε πολλούς να μεταστραφούν στον χριστιανισμό, γεγονός που προκάλεσε την οργή του δικαστή. Η αδελφή του, Αγία Ευλαμπία, εμφανίστηκε επίσης, δηλώνοντας την επιθυμία της να μοιραστεί τα βάσανα του αδερφού της και να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Οι δυο τους κλήθηκαν να αντέξουν πολλές ταλαιπωρίες, από τις οποίες επιβίωσαν θαυματουργικά με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Τελικά, καταδικάστηκαν σε αποκεφαλισμό. Ο Άγιος Ευλάμπιος τοποθέτησε ο ίδιος το κεφάλι του κάτω από το σπαθί, ενώ η Αγία Ευλαμπία παρέδωσε το πνεύμα της στον Κύριο λίγο πριν από την ώρα της εκτέλεσής της. Οι δύο μάρτυρες αναχώρησαν προς την Βασιλεία των ουρανών, λαμβάνοντας από τον Θεό στέφανο αγιοσύνης.
