Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξαπέλυσε στη Νικομήδεια σφοδρούς διωγμούς εναντίον των χριστιανών.
Ο επίσκοπος Θεόπεμπτος κυνηγήθηκε τότε και συνελήφθη. Δήλωσε με θάρρος πως τα είδωλα που λάτρευαν δεν ήταν οι αληθινοί θεοί και αρνήθηκε να προσφέρει θυσίες. Ρίχτηκε έτσι σε ένα καμίνι με φλόγες, από όπου βγήκε αβλαβής, γεγονός που τρόμαξε τον αυτοκράτορα. Ο Διοκλητιανός, μη μπορώντας να πιστέψει στο θαύμα, διέταξε να ρίξουν στις φλόγες έναν σκύλο για να δουν αν όντως έκαιγε η φωτιά. Το ζώο έχασε αμέσως τη ζώη του.
Μετά από το γεγονός αυτό ο άγιος φυλακίστηκε για 22 ημέρες χωρίς τροφή και νερό. Ωστόσο, με τη δύναμη του Κυρίου παρέμεινε ζωντανός. Όταν τον υπέβαλαν ξανά σε νέα βασανιστήρια, εκείνος συνέχισε να ομολογεί την πίστη του και να θεραπεύεται θαυματουργικά από κάθε τραύμα. Ο αυτοκράτορας, εξοργισμένος, κάλεσε τον μάγο Θεωνά. Βλέποντας τα θαύματα που είχαν επιτελεστεί, ο μάγος πίστεψε και ο ίδιος στον Χριστό και βαπτίστηκε. Ωστόσο, όταν αρνήθηκε να προσφέρει θυσίες στα είδωλα, υποβλήθηκε σε βασανισμούς.
Ο Άγιος Θεόπεμπτος αποκεφαλίστηκε ομολογώντας την πίστη του στην Αγία Τριάδα. Ο Θεωνάς, ρίχτηκε σε ένα λάκκο και θάφτηκε ζωντανός, βρίσκοντας έτσι μαρτυρικό θάνατο.
