Ο Άγιος Θεόφιλος ο Αγιορείτης γεννήθηκε στη Ζίχνη της Μακεδονίας από ευσεβείς γονείς. Αφού έλαβε πλούσια μόρφωση, θέλησε να υιοθετήσει τη χριστιανική ηθική, μιμούμενος τους αγίους της εκκλησίας και τον ενάρετο βίο τους.
Όντας ιερέας, κήρυξε τον χριστιανισμό και έγινε μαθητής του επισκόπου Ακακίου. Κατά τη διάρκεια της διακονίας του στην Αίγυπτο, συντελέστηκε πλήθος θαυμάτων, που επιβεβαίωσαν τη δύναμη της αληθινής πίστης. Ακολουθώντας το παράδειγμα των μεγάλων πατέρων, ο Θεόφιλος αποσύρθηκε στο Άγιον Όρος, όπου ασκήθηκε στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου και στην Ιερά Μονή Ιβήρων. Μαθήτευε κοντά στους γέροντες του Άθω, έμαθε την υπακοή και την κατάνυξη.
Έγινε γνωστός για τον θέαρεστο βίο και την ταπεινοφροσύνη του. Ζώντας απομονωμένος, έφτασε σε υψηλά πνευματικά επίπεδα, προσευχόμενος συνεχώς και καθαρίζοντας την καρδιά του από κάθε πάθος.
Πριν από τον θάνατό του, συνέγραψε μια ομολογία πίστεως. Πέθανε το 1548, αφήνοντας πίσω του το άγιο λείψανό του, ως κειμήλιο και σανίδα σωτηρίας για τους ανθρώπους. Αυτό φυλάσσεται σήμερα στην Ιερά Μονή Παντοκράτορος και ευωδιάζει μύρο.
