Ο άγιος μάρτυρας βασιλιάς Αρχίλ Β΄ ανήκε στη δυναστεία των Χοσροϊδών και καταγόταν σε ευθεία γραμμή από τον άγιο ευσεβή βασιλιά Μιριάν. Κατά τη βασιλεία του, η Γεωργία δέχθηκε την εισβολή του Μουρβάν-Κρου και ο βασιλιάς, μαζί με τον αδελφό του Μιρ, επικαλέστηκαν τη μεσιτεία της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μετά τη νίκη στη μάχη κοντά στους ποταμούς Αμπάσα και Τσχενιστσχάλι, ανοικοδόμησε την πόλη Νουχπάτις και αποκατέστησε τους ναούς στη Μτσχέτα, συμβάλλοντας στον εκχριστιανισμό των ορεσίβιων φυλών.
Ωστόσο, σύντομα η Γεωργία δέχθηκε νέα αραβική εισβολή, αυτή τη φορά από τον Τζιτζούμ-Ασίμ. Ο ευσεβής Αρχίλ, που κατέβαλλε ανελλιπώς φόρο υποτέλειας στους Άραβες, δεν περίμενε αυτή την επίθεση. Ο βασιλιάς έκρινε αναγκαίο να παρουσιαστεί ο ίδιος ενώπιον του Τζιτζούμ-Ασίμ, να αναγνωρίσει την υποτέλεια της Γεωργίας και να ζητήσει ειρήνη. Όταν έφτασε στον Άραβα βασιλιά, εκείνος του υποσχέθηκε την προστασία του, υπό τον όρο όμως να ασπαστεί το Ισλάμ.
Όπως διηγείται το «Χρονικό της Γεωργίας», ο άγιος βασιλιάς Αρχίλ απάντησε ήρεμα: «Ποτέ δεν θα εγκαταλείψω τον Χριστό, τον αληθινό Θεό, ο Οποίος για τη σωτηρία μας έλαβε ανθρώπινη σάρκα. Να ξέρεις ότι, αν υπακούσω σ’ εσένα, θα υποστώ τον αιώνιο θάνατο και θα υποφέρω αιώνια· αν όμως με θανατώσεις για τη σταθερότητά μου στην πίστη, θα αναστηθώ, όπως και ο Κύριός μου, και θα πάω κοντά Του».
Ύστερα από μάταιες προσπάθειες να μεταπειστεί και ποικίλα βασανιστήρια, ο άγιος βασιλιάς αποκεφαλίστηκε με ξίφος. Αυτό συνέβη στις 20 Μαρτίου του 744. Γεωργιανοί χριστιανοί μετέφεραν κρυφά το σώμα του μάρτυρα στην τοποθεσία Έρτσο και το ενταφίασαν στην Καχετία, στον ναό του Νοτκόρ, τον οποίο είχε χτίσει ο ίδιος ο ευσεβής βασιλιάς.
