Μοναχός
Ο Άγιος Αγαθάγγελος ο Εσφιγμενίτης, καταγόμενος από την Αίνο της Θράκης, ανατράφηκε σε μια ορθόδοξη, ευσεβή οικογένεια. Μετά τον θάνατο των γονιών του, κατατάχθηκε στο ναυτικό, όπου αναγκάστηκε να ασπαστεί το Ισλάμ. Στη Σμύρνη, δεχόμενος απειλές, υποσχέθηκε να γίνει μουσουλμάνος, αλλά σύντομα μετάνιωσε και εγκατέλειψε την πόλη, παίρνοντας τον δρόμο προς το Άγιον Όρος. Εντάχθηκε στην Ιερά Μονή Εσφιγμένου και πήρε το όνομα Αγαθάγγελος.
Ο Άγιος Νικόλαος, αρχιεπίσκοπος Μύρων, του εμφανίστηκε μέσα σε όνειρο και υποσχέθηκε να του παράσχει βοήθεια. Ο ηγούμενος έδωσε την ευλογία του στον άγιο, προκειμένου να βρει τη δύναμη να ομολογήσει την χριστιανική πίστη, όσο ήταν ακόμη στη Σμύρνη. Στη δίκη, απαρνήθηκε δημόσια το Ισλάμ και ομολόγησε πως είναι χριστιανός, παρά τις απειλές και τα βασανιστήρια. Ο Άγιος Αγαθάγγελος φυλακίστηκε και προετοιμάστηκε σκληρά για το μαρτύριο που τον περίμενε.
Με θεία αποκάλυψη έμαθε την ώρα που θα εκτελούνταν. Οδηγήθηκε, έτσι, στο εκτελεστικό απόσπασμα και αποκεφαλίστηκε στις 19 Απριλίου 1819. Οι χριστιανοί που τον γνώριζαν εξαγόρασαν τα λείψανά του και τα έθαψαν με τιμές στη Σμύρνη, στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Μεγαλομάρτυρος. Το 1844, μέρος των αγίων λειψάνων του μεταφέρθηκε στο Άγιον Όρος στην Ιερά Μονή Εσφιγμένου.
