Η Σταύρωση του Κυρίου είναι ένα γεγονός με τεράστια σημασία και θεολογία για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Για τη σταύρωση και το "ξύλο του σταυρού" ήδη υπάρχουν πολλές προεικονίσεις και προφητείες στην Παλαιά Διαθήκη. Αυτός ο τρόπος εκτέλεσης, ήταν γνωστός ως καταραμένος και επώδυνος από τα αρχαία χρόνια σε πολλούς λαούς. Με τον τρόπο αυτό καταδίκαζαν μόνο όσους είχαν κάνει τα πιο σοβαρά εγκλήματα. Κατά τη διάρκεια των Ρωμαϊκών χρόνων μόνο όσοι δεν ήταν ελεύθεροι Ρωμαίοι πολίτης μπορούσαν να λάβουν τέτοια καταδίκη. Ο καταδικασμένος υπέφερε όχι μόνο σωματικά αλλά και ψυχικά. Όταν έφτανε στον τόπο της εκτέλεσης, κάρφωναν τα πόδια στο κάθετο δοκάρι και τα χέρια στο οριζόντιο και τον ανύψωναν. Ο θάνατος ήταν αργός και βασανιστικός.
Τέτοιο θάνατο υπέφερε ο Κύριος ώστε σήκωσε επάνω Του όλη την κατάρα του εβραϊκού νόμου, όλη την αμαρτία του κόσμου ώστε να μας προσφέρει τη σωτηρία και τη λύτρωση στον καθένα προσωπικά. Η ορθόδοξη αγιογραφία -χωρίς να καταργεί την ιστορική αλήθεια των γεγονότων- προβάλλει τη θεολογική αλήθεια μέσα από συμβολισμούς και μηνύματα που καμιά φορά μας διαφεύγουν όπως κοιτούμε την ορθόδοξη εικόνα.
Εξετάζοντας περισσότερο την εικόνα βλέπουμε τα εξής: από τα δεξιά πλευρά του Χριστού βγαίνει αίμα και νερό. Για να πιστοποιηθεί ο θάνατος του Χριστού ο Πιλάτος έδωσε εντολή στο "Κεντυρίωνα" - Ρωμαίο στρατιώτη να κεντήσει με τη λόγχη τα πλευρά του Κυρίου. Αμέσως έτρεξε αίμα και ύδωρ γεγονός που φανέρωσε πως ο θάνατος είχε επέλθει χωρίς να μπορεί κανείς να ισχυριστεί το αντίθετο.
Οι πατέρες της Εκκλησίας αναγνωρίζουν εδώ το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας (αίμα) και το μυστήριο του Αγίου Βαπτίσματος, τα οποία είναι απαραίτητα για τη σωτηρία μας. Ο Χριστός ως άνθρωπος πάσχει πραγματικά και πεθαίνει, αλλά η θεότητα μένει αθάνατη. Το σώμα του Χριστού δε ζωγραφίζεται "φωτογραφικά" και εξαθλιωμένο. Δε γνώρισε τη φθορά και τη σήψη του θανάτου και γι αυτό ο αγιογράφος τον παρουσιάζει ως τον Κύριο της ζωής σε πλήρη δόξα. Παρότι είναι νεκρός, στηρίζεται ήσυχα στα πόδια του και έχει ελαφρά γερμένο το κεφάλι του σαν να κοιμάται. Τα χέρια του, εκτείνονται απαλά στο σταυρό και οι παλάμες του, είναι ανοιχτές. Προσκαλεί στην αγκαλιά του τους ανθρώπους όλων των εποχών. Ο Χριστός με τον Σταυρό ενώνει τον κόσμο με τα ουράνια (κάθετο δοκάρι) ενώ με τα ανοιχτά του χέρια αγκαλιάζει όλη την ανθρωπότητα (οριζόντιο δοκάρι).
Στο κάτω μέρος διακρίνουμε πως ο Σταυρός είναι στον πετρώδη και άγονο λόφο που ονομαζόταν Γολγοθάς δηλαδή «κρανίου τόπος». Ήταν ο τόπος της καταδίκης, των εκτελέσεων όσων σταυρώνονταν. Μέσα όμως σε αυτόν τον άγριο τόπο μοιάζει σαν να "φυτρώνει" ένα νέο δέντρο. Είναι ο Σταυρός, που θα δώσει νέα ζωή στην ανθρωπότητα. Στο κάτω μέρος του λόφου ζωγραφίζεται ένα μικρό σπήλαιο με ένα κρανίο. Το κρανίο αυτό σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, είναι του Αδάμ. Το αίμα του Χριστού που κυλάει πάνω του συμβολικά ξεπλένει, καθαρίζει την αμαρτία του Αδάμ (την αμαρτία του ανθρώπινου γένους). Έτσι ο Χριστός γίνεται ο νέος Αδάμ που φέρνει στον κόσμο όχι τον θάνατο και την αμαρτία, όπως έκανε ο παλιός Αδάμ, αλλά τη λύτρωση και προσφέρει τη νέα ζωή.
Στα δεξιά του Χριστού η μητέρα του, η Παναγία. Σε κάποιες εικόνες εικονογραφείται μαζί της μια ομάδα γενναίων γυναικών, των μυροφόρων. Αυτές , όταν οι άνδρες μαθητές του Κυρίου κρύβονται φοβούμενοι τους Ιουδαίους και βρίσκονται σε αμφιβολία, βρίσκουν το θάρρος να είναι δίπλα Του. Η Παναγία είναι λυπημένη, αλλά όχι απελπισμένη. Δεν κλαίει γιατί σύμφωνα με την παράδοση γνωρίζει ότι πάνω στον Σταυρό είναι ο Γιος της αλλά και ο Θεός που θα νικήσει τελικά τον θάνατο.
Στα αριστερά, ο αγαπημένος μαθητής του Κυρίου ο Ιωάννης και σε κάποιες παραλλαγές της εικόνας ο εκατόνταρχος Λογγίνος. Οι δύο αυτές μορφές συμβολίζουν ολόκληρη την ανθρωπότητα που πίστεψε στον Χριστό. Ο Ιωάννης εκπροσωπεί τους Ιουδαίους και ο Λογγίνος όλα τα υπόλοιπα έθνη. Ο εκατόνταρχος Λογγίνος έγινε ο πρώτος από τους ειδωλολάτρες που πίστεψε, ενώ στεκόταν δίπλα στο Σταυρό και φώναξε ότι «αληθινά αυτός είναι γιος του Θεού» όταν είδε τον σεισμό και τα φαινόμενα μετά τον θάνατο του Ιησού. Ο ίδιος έγινε χριστιανός και αξιώθηκε στο τέλος της ζωής του να μαρτυρήσει για το Χριστό. Γι αυτό όταν αναπαριστάται έχει φωτοστέφανο.
Πίσω από το Σταυρό βλέπουμε τα τείχη της Ιερουσαλήμ. Η θανατική εκτέλεση του Χριστού έγινε έξω από την πόλη. Το γεγονός αυτό συμβολίζει πως ο Χριστός είναι ο Σωτήρας όχι ενός μόνο λαού, του Εβραϊκού, αλλά όλων των εθνών.
