Μεγάλο Σάββατο: η πρώτη Ανάσταση

Μετά την ταφή του Ιησού και τον θρήνο, ο Κύριος κατεβαίνει στον Άδη όπου κηρύσσει στους νεκρούς την ανάσταση. Με την επάνοδό του ο Άδης καταργείται καθώς δεν δύναται να χωρέσει τη θεότητά του. Ο Ιησούς γίνεται ο πρωτότοκος των νεκρών και η απαρχή της αναστάσεως.

Ευαγγελική περικοπή

Κατά το Ευαγγέλιο, οι μυροφόρες γυναίκες μετέβησαν στο μνήμα του Ιησού. Φτάνοντας εκεί έγινε μεγάλος σεισμός καθώς άγγελος Κυρίου κατέβηκε και μετακίνησε τον λίθο που σφράγιζε το μνημείο. Το σώμα του Χριστού δεν βρισκόταν πια εντός του τάφου, ενώ ο άγγελος καθόταν πάνω στον βράχο και απευθυνόμενος στις μυροφόρες εξήγησε πως ματαίως αναζητούσαν τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς. Στη συνέχεια, τις προέτρεψε να βρουν γρήγορα τους μαθητές του Ιησού, να τους μεταδώσουν το αναστάσιμο μήνυμα και να τους ενημερώσουν πως θα πρέπει να μεταβούν στην Γαλιλαία για να συναντήσουν τον αναστημένο Χριστό. Οι μυροφόρες έφυγαν από το μνημείο, τρεμάμενες από φόβο και δέος. Στο δρόμο ο Ιησούς εμφανίστηκε μπροστά τους. Οι γυναίκες έπεσαν στα πόδια του παραλύοντας μπροστά στην όψη της εγερθείσης θεότητάς του.

Στο μεταξύ, οι φρουροί του τάφου πάγωσαν από τρόμο και φρίκη μπροστά στον άγγελο που μετακίνησε τον βράχο του μνημείου. Κατά το Ευαγγέλιο:

«ἀπὸ δὲ τοῦ φόβου αὐτοῦ ἐσείσθησαν οἱ τηροῦντες καὶ ἐγένοντο ὡσεὶ νεκροί.»

Όταν συνήλθαν από το σοκ, έτρεξαν στην πόλη για να αναγγείλουν το γεγονός στους αρχιερείς. Εκείνοι, παραμένοντας αμετανόητοι και θέλοντας να καλύψουν πάση θυσία το σφάλμα τους, πλήρωσαν τους φρουρούς και τους διέταξαν να διαδώσουν το ψέμα πως το σώμα του Ιησού κλάπηκε από τους μαθητές του κατά τη διάρκεια της νύχτα και καθώς οι φρουροί είχαν αποκοιμηθεί. Έτσι και έγινε. Μάλιστα, όπως γράφει η ευαγγελική περικοπή:

«διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ ᾿Ιουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον.»

Στο τελευταίο μέρος του Ευαγγελίου βλέπουμε τη φανέρωση του Ιησού στους Αποστόλους. Εκείνοι ανεβαίνουν στο όρος που τους είχε ζητηθεί προκειμένου να τον συναντήσουν. Όταν εμφανίζεται μπροστά τους πέφτουν και τον προσκυνούν, ενώ ορισμένοι διστάζουν και συγκλονίζονται. Τότε ο Χριστός τους πλησιάζει και τους εξηγεί πως:

«ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς.»

Τους δίνει την εντολή να ταξιδέψουν και να μεταδώσουν την πίστη τους σε όλα τα έθνη, να βαφτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και να διδάσκουν τις εντολές του.

Η παρουσία των γυναικών στο γεγονός της Αναστάσεως

Οι γυναικείες μορφές των μυροφόρων αποτελούν τους πρώτους μάρτυρες του γεγονός της Αναστάσεως. Ο Ιησούς επιλέγει να εμφανιστεί πρώτα σε αυτές, τους δίνει τη χάρη και το προνόμιο να είναι οι προάγγελοι της επανόδου του. Μάλιστα, εμφανίζεται σε αυτές πριν ακόμη φανερωθεί στους μαθητές του. Σύμφωνα με θεολογικές ερμηνείες, η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία αλλά αποτελεί έναν ακόμη λίθο στην αποκατάσταση του γυναικείου φύλου, στην κάθαρση και στην ανάδειξή του από τον Κύριο. Η γυναίκα, κουβαλώντας στο βάθος των αιώνων το στίγμα της πτώσης, κληρονομημένο από την πρωτόπλαστη Εύα, υπήρξε συχνά παραγκωνισμένη. Αντιμετωπίστηκε ως ον μιαρό και καταπιέστηκε από επιβολές που δεν της αναλογούσαν. Με την έλευσή του ο Χριστός αποκαθιστά πολλάκις τη θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία. Πρωταρχικά, την αποκαθιστά με τη χάρη και την ομορφιά της Υπεραγίας Θεοτόκου, της Παναγίας και Μητέρας του Φωτός. Δευτερευόντως, την αποκαθιστά με τη συμπόνια του, τη συγχώρηση και την τιμή που εκφράζει στις επιμέρους συναντήσεις του με γυναίκες των ευαγγελικών περικοπών. Η συνάντησή του με την αιμορροούσα γυνή, αλλά  και με τις μυροφόρες γυναίκες, αποτελούν μερικά παραδείγματα της αποκατάστασης του γυναικείου φύλου στην ιστορία του χριστιανισμού.

Το μήνυμα της πρώτης Αναστάσεως

Η πρώτη Ανάσταση του Σαββάτου αποτελεί προάγγελο του μεγάλου γεγονότος, της νίκης του Χριστού επί του θανάτου, της κατάργησης του Άδη και της εξύψωσης του ανθρώπου στην αιώνια ζωή. Ήδη από το πρωί αυτό, η εκκλησία δοξάζει την Ανάσταση του Κυρίου. Ο Χριστός κατεβαίνει στον Άδη και διδάσκει την ανάσταση των νεκρών. Μάλιστα, όπως δείχνει και η εικόνα της Αναστάσεως, πιάνει τον Αδάμ από τον καρπό του χεριού του, σέρνοντάς τον έξω από τον Άδη, ακόμη και αν ο ίδιος δεν δύναται να σηκωθεί από μόνος του και να τον ακολουθήσει. Επισημαίνεται έτσι η δύναμη του Θεού, η βούλησή Του που επιβάλλεται και είναι ικανή από μόνη της να σώσει τον άνθρωπο και να τον ανασύρει έξω από τα δεινά.

Έθιμα του Μεγάλου Σαββάτου

Κατά το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου η εκκλησία έχει στολιστεί με αναστάσιμα κόκκινα χρώματα, ενώ από το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής έχουν αποσυρθεί τα πένθιμα καλύμματα. Ο ναός στολίζεται με κλαδιά δάφνης ως σύμβολα νίκης. Ψάλλεται ήδη το «Ανάστα ο Θεός», η καμπάνα σημαίνει το χαρμόσυνο γεγονός και οι πιστοί χτυπούν τα ξύλινα στασίδια ως ένδειξη της κατάργησης του Άδη, της ρήξης των ορίων μεταξύ ζωής και θανάτου και της επανόδου του Χριστού στη Βασιλεία του.